(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 12. शान्तिपर्व(महाभारत)


॥ श्रीः ॥
12.370. अध्यायः 370
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
ब्राह्मणसंदेशश्रवणरुष्टेन नागेन पत्नीसुवाक्येन रोषत्यागपूर्वकं ब्राह्मणंप्रति प्रस्थानम्॥ 1॥


Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

नाग उवाच। 12-370-0x(6669)(80666)
अथ ब्राह्मणरूपेण कं तं समनुपश्यसि।
मानुषं केवलं विप्रं देवं वाऽथ शुचिस्मिते॥ 12-370-1(80667)
को हि मां मानुषः शक्तो द्रष्टुकामो यशस्विनि।
संदर्शनरुचिर्वाक्यमाज्ञापूर्वं वदिष्यति॥ 12-370-2(80668)
सुरासुरगणानां च देवर्षीनां च भामिनि।
ननु नागा महावीर्याः सौरभेयास्तरस्विनः॥ 12-370-3(80669)
वन्दनीयाश्च वरदा वयमप्यनुयायिनः।
मनुष्याणां विशेषेण नावेक्ष्या इति मे मतिः॥ 12-370-4(80670)
नारभार्योवाच। 12-370-5x(6670)
आर्जवेन विजानामि नासौ देवोऽनिलाशन।
एकं तस्मिन्विजानामि भक्तिमानतिरोपण॥ 12-370-5(80671)
स हि कार्यान्तराकाङ्क्षी जलेप्सुः स्तोकको यथा।
वर्षं वर्षप्रियः पक्षी दर्शनं तव काङ्क्षते॥ 12-370-6(80672)
हित्वा त्वद्दर्शनं किंचिद्विघ्नं न प्रतिपालयेत्।
तुल्योप्यभिजने जातो न कश्चित्पर्युपासते॥ 12-370-7(80673)
तद्रोषं सहजं त्यक्त्वा त्वमेनं द्रष्टुमर्हसि।
आशाच्छेदेन तस्याद्य नात्मानं दरधुमर्हसि॥ 12-370-8(80674)
आशया ह्यभिपन्नानामकृत्वाऽश्रुप्रमार्जनम्।
राजा वा राजपुत्रो वा भ्रूणहत्यैव युज्यते॥ 12-370-9(80675)
मौने ज्ञानफलावाप्तिर्दानेन च यशो महत्।
वाग्मित्वं सत्यवाक्येन परत्र च महीयते॥ 12-370-10(80676)
भूप्रदानेन च गतिं लभत्याश्रमसंमिताम्।
न्याय्यस्यार्धस्य संप्राप्तिं कृत्वा फलमुपाश्रुते॥ 12-370-11(80677)
अभिप्रेतामसंश्लिष्टां कृत्वा चात्महितां क्रियाम्।
न याति निरयं कश्चिदिति धर्मविदो विदुः॥ 12-370-12(80678)
नाम उवाच। 12-370-13x(6671)
अभिमानैर्न मानो मे जातिदोषेण वै महान्।
रोषः संकल्पजः साध्वि दग्धो वागग्निना त्वया॥ 12-370-13(80679)
न च रोषादहं साध्वि पश्येयमधिकं तमः।
तस्य वक्तव्यतां याति विशेषेण भुजङ्गमाः॥ 12-370-14(80680)
रोषस्य हि वशं गत्वा दशग्नीवः प्रतापवान्।
तथा शक्रप्रतिस्पर्धी हतो रामेण संयुगे॥ 12-370-15(80681)
अन्तःपुरगतं वत्सं श्रुत्वा रामेण निर्हृतम्।
धर्मणारोषसंविग्नाः कार्तवीर्यसुता हताः॥ 12-370-16(80682)
जामदग्न्येन रामेण सहस्रनयनोपमः।
संयुगे निहतो रोषात्कार्तवीर्यो महाबलः॥ 12-370-17(80683)
तदेष तपसां शत्रुः श्रेयसां विनिपातकः।
निगृहीतो मया रोषः श्रुत्वैवं वचनं तव॥ 12-370-18(80684)
आत्मानं च विशेषेण प्रशंसाम्यनपायिनि।
यस्य मे त्वं विशालाक्षि भार्या गुणसमन्विता॥ 12-370-19(80685)
एष तत्रैव गच्छामि यत्र तिष्ठत्यसौ द्विजः।
सर्वथा चोक्तवान्वाक्यं स कृतार्थः प्रयास्यति॥ ॥ 12-370-20(80686)

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि सप्तत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥ 370॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-370-1 कथं त्वमनुपश्यसीति ट. पाठः॥ 12-370-3 सौरभेयाः दिव्यगन्धवहाः॥ 12-370-6 स्तोककः चातकः॥ 12-370-7 त्वद्दर्शनं विनास्य कोपि विघ्नो माभूदित्यर्थः। अतिथिं त्यक्त्वा न कश्चित्स्वकुले आस्ते इत्यर्थः। नहि त्वां दैवतं किंचिद्द्वितीयं प्रतिपालयेदिति ट. पाठः॥ 12-370-9 भ्रूणहत्यैव भ्रूणहत्ययैव॥ 12-370-10 दानेनाभ्युदयो महानिति ट. पाठः॥ 12-370-11 लभत्याश्रमसंपदमिति ट. पाठः॥ 12-370-12 नष्टस्यार्थस्य संप्राप्तिं कृत्वा कामकृताः क्रिया इति ट. पाठः॥ 12-370-14 तस्य रोषस्य विशेषेणाधिक्येन॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.